Brandveilig stoken in acht regels

De meeste schoorsteenbranden komen door hetzelfde: nat hout, een smeulend vuur en een schoorsteen die te lang niet geveegd is. Hieronder staan acht regels waarmee je die drie uitsluit, plus wat er aan melders in huis hoort.

In het kort

Rookmelder: wettelijk verplicht in elke woning, op elke verdieping
Koolmonoxidemelder: niet verplicht, wel dringend aangeraden bij elk open vuur
Schoorsteen vegen bij houtstook: minimaal een keer per jaar, vaak een polisvoorwaarde
Vochtgehalte van je hout: onder de 20 procent, anders koekt creosoot aan
Nooit in de kachel: geverfd of geimpregneerd hout, spaanplaat, papier in bulk, afval
As laten afkoelen: minimaal 48 uur, metalen emmer met deksel, buiten
Bij een schoorsteenbrand: 112 bellen, luchttoevoer dicht, water is levensgevaarlijk
Normen op de verpakking: EN 14604 voor rookmelders, EN 50291 voor CO-melders

De acht regels

1Stook alleen hout onder de 20 procent vocht. Nat hout brandt koud en koud rookgas slaat als creosoot neer in de schoorsteen. Dat is de brandstof van een schoorsteenbrand, en het is de enige oorzaak die je volledig zelf in de hand hebt.
2Laat het vuur nooit smeulen om de nacht door te komen. Een gesmoord vuur geeft weinig warmte, veel rook en de meeste aanslag. Liever een kort en heet vuur dan een lang en lauw vuur.
3Steek van boven aan. Het vuur werkt zich dan naar beneden door de stapel, de rookgassen gaan door de vlam heen en verbranden mee in plaats van de schoorsteen in te trekken.
4Laat de schoorsteen minimaal een keer per jaar vegen door een vakman, en houd het veegbewijs. Veel opstalverzekeringen vragen erom na een brand, en sommige gemeenten stellen het als voorwaarde.
5Hang op elke verdieping een rookmelder, in de gang of overloop waar de slaapkamers op uitkomen. Dat is in Nederland sinds 1 juli 2022 verplicht voor alle woningen, ook bestaande.
6Hang een koolmonoxidemelder in de ruimte met de kachel, ongeveer op ademhoogte en niet vlak boven de kachel zelf. Koolmonoxide ruik en zie je niet, en een verstopte of te krappe schoorsteen is precies de situatie waarin het vrijkomt.
7Houd de ruimte om de kachel vrij: geen meubels, gordijnen of houtstapel binnen de afstand die de fabrikant opgeeft, en een vonkvaste plaat onder een open vuur.
8Ruim as pas op als hij volledig koud is, in een metalen emmer met deksel, buiten en op een onbrandbare ondergrond. Reken op minimaal 48 uur; onder een laag koude as kunnen dagen later nog gloeiende deeltjes zitten.

Wat wanneer gecontroleerd hoort te worden

Wat	Hoe vaak	Waar je op let
Rookmelder testen	Elke maand	Testknop indrukken tot het alarm klinkt. Een melder die piept met tussenpozen vraagt om een batterij of is aan vervanging toe.
Rookmelder vervangen	Na 10 jaar	De sensor veroudert, ook bij een model met een batterij van tien jaar. De productiedatum staat op de achterkant.
Koolmonoxidemelder testen	Elke maand	Zelfde testknop. Let op de vervaldatum: ook CO-sensoren gaan ongeveer zeven tot tien jaar mee.
Schoorsteen vegen	Minimaal jaarlijks bij houtstook	Laat het door een erkende veger doen en bewaar het bewijs voor je verzekering.
Kachelkoord en pakking	Jaarlijks, voor het seizoen	Sluit de deur niet meer goed, dan trekt de kachel valse lucht en verlies je de controle over het vuur.
Vochtgehalte van je voorraad	Bij elke nieuwe pallet	Meet een vers gekloofd vlak in het midden van een blok, niet de buitenkant.
Aslade legen	Elke paar stookbeurten	Een volle aslade blokkeert de luchttoevoer van onderaf en laat het rooster doorbranden.

Zet de jaarlijkse punten in september of begin oktober in je agenda, voordat het stookseizoen begint. Een veger heeft in november weken wachttijd en in januari maanden.

De twee melders die er echt horen te hangen

Van alles op deze pagina zijn dit de twee dingen waar je geen vakman voor nodig hebt en die het meeste verschil maken. Let bij het kopen op de normnummers: EN 14604 voor een rookmelder en EN 50291 voor een koolmonoxidemelder. Staat er geen norm op de verpakking, laat hem dan liggen.

Onze keuze

Rookmelder en CO-melder

Twee melders met een sensor van tien jaar, allebei met het normnummer op de verpakking. De CO-melder hoort in de kamer met de kachel, de rookmelder op de overloop.

Koolmonoxidemelder voor de stookkamer

Een melder met een sensor die tien jaar meegaat en een display dat de gemeten waarde toont, zodat je ziet of er iets opbouwt voordat het alarm afgaat. Voldoet aan EN 50291, de norm die je op de verpakking wilt zien.

Rookmelder voor de overloop

Een rookmelder met een batterij van tien jaar en magneetmontage, dus zonder boren in het plafond. Voldoet aan EN 14604 en daarmee aan de eis die sinds juli 2022 voor elke woning geldt.

Prijs, levertijd en beoordeling komen rechtstreeks van bol en kunnen veranderen.

Dit zijn partnerlinks naar bol: koop je er iets via, dan ontvangt deze site een kleine commissie van bol. Dat staat los van de prijsvergelijking, die blijft zonder commissies en puur op prijs.

Wat wij niet zouden doen

Zelf de schoorsteen vegen met een set uit de bouwmarkt. Het kan, maar je krijgt er geen veegbewijs bij, en dat papier is precies wat je verzekeraar na een brand vraagt.
Water op een schoorsteenbrand gooien. Het verdampt onmiddellijk en zet met kracht uit, waardoor het kanaal kan scheuren. Bel 112, sluit de luchttoevoer en laat het vuur uitbranden.
Geverfd, gelijmd of geimpregneerd hout stoken, of spaanplaat en pallets van onbekende herkomst. Dat geeft stoffen die je schoorsteen en je buren niet verdienen, en het is bovendien verboden.
Een kachel bijvullen tot de vuurkorf helemaal vol is. Twee of drie blokken tegelijk brandt schoner dan een volle kachel die naar lucht hapt.
Doorstoken tijdens een stookalert. Bij windstil en mistig weer blijft de rook in de straat hangen; het RIVM waarschuwt daar op stookalert.nl voor.
Een koolmonoxidemelder vlak boven de kachel hangen. Daar is het te warm en meet hij de luchtstroom van de kachel in plaats van de kamerlucht.

Vergelijk per houtsoort

Eikenhout Berkenhout Beukenhout Essenhout Elzenhout Haagbeuk

Veelgestelde vragen

Is een rookmelder verplicht in Nederland?

Ja. Sinds 1 juli 2022 moet elke woning in Nederland op elke verdieping een rookmelder hebben, ook bestaande woningen. De melder hangt bij voorkeur in de gang of op de overloop waar de slaapkamers op uitkomen. Let op het normnummer EN 14604 op de verpakking en op de productiedatum: ook een melder met een batterij van tien jaar hoort na tien jaar vervangen te worden.

Is een koolmonoxidemelder verplicht bij een houtkachel?

Voor bestaande woningen is een CO-melder niet wettelijk verplicht, maar bij elk open vuur is hij dringend aan te raden. Koolmonoxide is kleurloos en reukloos, en juist een verstopte of te krappe schoorsteen is de situatie waarin het de kamer in komt. Hang hem in de ruimte met de kachel, ongeveer op ademhoogte, en niet vlak boven de kachel zelf.

Hoe vaak moet de schoorsteen geveegd worden?

Bij regelmatige houtstook geldt minimaal een keer per jaar als richtlijn, en bij intensief stoken twee keer. Er is geen landelijke wettelijke plicht, maar veel opstalverzekeringen vragen na een brand om een veegbewijs van een erkende veger, en sommige gemeenten stellen vegen als voorwaarde. Kijk het na in je eigen polis en plan het in september, want in november is de wachttijd al opgelopen.

Wat veroorzaakt een schoorsteenbrand?

Creosoot: een teerachtige aanslag die ontstaat als rookgassen te koud de schoorsteen in gaan en daar neerslaan. Dat gebeurt vooral bij nat hout en bij een gesmoord vuur dat de hele avond staat te smeulen. Stook je droog hout onder de 20 procent vocht op een goed doorlatend vuur, dan bouwt die laag nauwelijks op. Vegen haalt weg wat er toch is.

Wat moet ik doen bij een schoorsteenbrand?

Bel 112, sluit alle luchttoevoer van de kachel en zet ramen en deuren in de kamer dicht zodat het vuur geen zuurstof krijgt. Gooi nooit water in de kachel of de schoorsteen: dat verdampt met zoveel kracht dat het kanaal kan scheuren. Laat daarna het rookkanaal controleren voordat je weer stookt.

Wat mag ik niet in de houtkachel stoken?

Geverfd, gelakt, gelijmd of geimpregneerd hout, spaanplaat en multiplex, behandelde pallets, papier en karton in grote hoeveelheden, en huishoudelijk afval. Die geven schadelijke stoffen en zetten je schoorsteen sneller dicht. Stook alleen onbehandeld, ovendroog loofhout, en gebruik voor het aanmaken aanmaakhout in plaats van een stapel kranten.