Welke bijl voor haardhout kloven

In het kort

Aanmaakhout maken

handbijl, 600 tot 1000 gram, steel rond 35 centimeter

Blokken tot 25 centimeter

kloofbijl, 1,5 tot 2,5 kilo, steel 60 tot 75 centimeter

Blokken vanaf 30 centimeter

zware kloofbijl, 3 kilo of meer, steel 80 centimeter of langer

Kwastig of gedraaid hout

splijthamer met wiggen, geen bijl

Al gekloofd pallethout

in de regel geen bijl nodig, alleen voor aanmaakhout

Kloofblok

kniehoog, van een dik rond blok

Wat niet werkt

een bijl met een dunne, scherpe kap, dat is een hakbijl

Kloofbijl, handbijl of splijthamer

Drie stukken gereedschap die op elkaar lijken en drie verschillende dingen doen. Het verschil zit niet in scherpte maar in vorm: een kloofbijl heeft een dikke, wigvormige kop die het hout uit elkaar duwt, een hakbijl een dunne kop die erin snijdt.

Koop je hout per pallet, dan is het meestal al op kachelmaat gekloofd. Dan heb je geen kloofbijl nodig maar een handbijl, en alleen om aanmaakhout van een blok af te splijten. Dat is de meest gemaakte miskoop bij dit onderwerp: een zware kloofbijl die eens per jaar uit de schuur komt.

Zo kies je op blokmaat

1. 1Meet de dikste blokken die je gaat kloven, over de kopse kant. Dat getal bepaalt alles wat hierna komt.
2. 2Blijf je onder de 25 centimeter, kies dan een kloofbijl van 1,5 tot 2,5 kilo. Zwaarder is hier niet beter: je maakt er meer slagen mee dan met een bijl die je kunt sturen.
3. 3Zit je boven de 30 centimeter, ga dan naar 3 kilo of meer met een lange steel. Onder de 2 kilo stuitert een bijl terug op een dik blok in plaats van erin te zakken.
4. 4Kloof je alleen aanmaakhout, neem dan een handbijl van rond de kilo. Kort genoeg om eenhandig te sturen en zwaar genoeg om door een droog blok te zakken.
5. 5Kies daarna pas de steel. Glasvezel of composiet is vrijwel onbreekbaar en zit vast aan de kop; hout ligt prettiger en is te vervangen, maar krimpt als het droog staat en de kop kan dan los komen te zitten.

Drie bijlen voor drie klussen

Hieronder staat per klus een bijl die er qua gewicht en steellengte bij past. Wat je nodig hebt volgt uit de blokmaat hierboven, niet uit het merk.

Veilig kloven

• Werk op een kloofblok van kniehoogte, een dik rond blok met een vlakke bovenkant. Op de grond kloven eindigt vroeg of laat in je eigen been of in de tegels.
• Zet je voeten uit elkaar en het blok recht voor je, niet tussen je voeten in. Mist de bijl, dan gaat hij naar de grond voor je, niet naar je schenen.
• Zoek een bestaande scheur op de kopse kant en zet je slag daarop. Hout splijt met de vezel mee, dus je werkt met het blok in plaats van ertegen.
• Kloof kwastig hout niet met een bijl maar met wiggen. Een bijl die in een kwast blijft vastzitten, krijg je er alleen met een tweede stuk gereedschap weer uit.
• Draag een veiligheidsbril en stevige schoenen. Splinters en afbrekende schors gaan verder dan je denkt, en een blok dat wegschiet komt op je voet terecht.
• Kloof vers hout liever dan ovengedroogd. Vers hout splijt makkelijker en het versnelt bovendien het drogen, want vocht verlaat een blok via het gespleten vlak.

Wat wij niet zouden kopen

• Een zware kloofbijl als je alleen gekloofd pallethout stookt. Die komt eens per jaar uit de schuur en een handbijl had het werk gedaan.
• Een goedkope bijl met een houten steel zonder zichtbare wig in de kop. Een steel die krimpt laat de kop los, en een loszittende bijlkop is het gevaarlijkste stuk gereedschap in de schuur.
• Een hakbijl of universele bijl voor kloofwerk. De dunne kop snijdt de vezel in plaats van hem uit elkaar te duwen, waardoor hij blijft steken in precies het hout dat je wilde splijten.
• Een elektrische houtkloofmachine voor een paar blokken per jaar. Die verdient zich pas terug als je zelf rondhout aanlevert; voor aanmaakhout is het een kast in de weg.