Houtkachel aanmaken

In het kort

Methode

van boven aansteken, ook wel de Zwitserse methode

Onderop

twee tot drie droge blokken, naast elkaar

Daarboven

een torentje aanmaakhoutjes, kruislings gestapeld

Bovenop

een of twee aanmaakkrullen, en daar steek je aan

Luchtschuif

helemaal open, en de eerste minuten de deur op een kier

Bijvullen

pas als er een gloeiend bed ligt, niet eerder

Vooraf checken

de stookwijzer, bij code oranje of rood stook je niet

Van boven aansteken in 6 stappen

1. 1Kijk eerst of je mag stoken. De stookwijzer van Milieu Centraal en het RIVM geeft per postcode aan of het weer de rook afvoert of juist tegen de grond houdt. Bij code oranje of rood laat je de kachel uit; dat is de enige stap die niets kost en het meest scheelt.
2. 2Zet de luchtschuiven helemaal open. Bij de meeste kachels zijn dat er twee: de primaire lucht onder het rooster en de secundaire lucht langs het glas. Allebei open bij het aanmaken.
3. 3Leg onderin twee tot drie droge blokken naast elkaar, met een vingerbreedte ruimte ertussen. Geen stapel: dit is de laag waar het vuur straks naartoe zakt.
4. 4Bouw daarboven een torentje van aanmaakhoutjes, kruislings, ongeveer een handhoogte. Los stapelen, want het vuur heeft de ruimte tussen de latjes nodig.
5. 5Leg een of twee aanmaakkrullen bovenop het torentje en steek die aan. Bovenop, niet ertussen en niet eronder. De vlam werkt zich van boven naar beneden door de stapel.
6. 6Doe de deur op een kier, ongeveer een centimeter, tot het vuur goed pakt. Daarna dicht. Blijft de kachel maar smeulen, dan is het bijna altijd een van de vijf fouten hieronder.

Waarom van boven en niet van onderaf

Steek je onderaan aan, dan trekt de vlam meteen door de hele stapel omhoog. Al het hout begint tegelijk gassen af te geven, terwijl het vuur nog te koel is om die gassen te verbranden. Wat er overblijft gaat als rook de schoorsteen in, en een deel slaat neer als roet en creosoot.

Van bovenaf gebeurt het omgekeerde. Alleen de bovenste laag brandt, de gassen uit het hout eronder moeten door die vlam heen naar buiten en verbranden onderweg alsnog. Het vuur zakt langzaam naar beneden, blijft heter, geeft minder rook en fijnstof, en houdt het glas van je kachel schoner. Het duurt iets langer voordat je warmte voelt; dat is de hele prijs die je ervoor betaalt.

De eerste twintig minuten

• Eerste twee minuten: de krullen branden, de latjes pakken aan en de vlam staat hoog. Deur op een kier, allebei de schuiven open.
• Na vijf minuten: het torentje zakt in en het vuur zoekt de blokken eronder op. Deur dicht, schuiven blijven open.
• Na tien tot vijftien minuten: de blokken branden rondom en de rook uit de schoorsteen wordt vrijwel onzichtbaar. Zie je nog dikke witte of grijze rook, dan krijgt het vuur te weinig lucht of is het hout te nat.
• Na twintig minuten: er ligt een gloeiend bed. Nu pas kun je de primaire lucht onder het rooster terugdraaien en de secundaire lucht langs het glas openhouden.
• Bijvullen doe je op dat gloeiende bed, met een of twee blokken tegelijk. Een volle kachel smoort en begint opnieuw te roken.

Vijf fouten die het vuur smoren

• Te nat hout. Boven de 20 procent gaat een deel van de verbranding op aan het verdampen van water in plaats van aan warmte in je kamer. Dit is de oorzaak achter de meeste kachels die niet willen.
• De luchtschuif te vroeg dicht. Een kachel die net brandt heeft alle lucht nodig; terugdraaien doe je pas als er gloeiend houtskool ligt.
• Chemische aanmaakblokjes. Ze werken, maar geven een olieachtige geur en zijn niet nodig: houtwol met wat wax doet hetzelfde zonder de lucht.
• De kachel volstoppen. Meer hout is niet meer warmte. Twee of drie blokken die goed branden geven meer af dan zes die liggen te smeulen.
• Gelakt, geverfd, geïmpregneerd of geplastificeerd hout, en oud plaatmateriaal. Dat hoort niet in een kachel: het geeft giftige rook en tast je schoorsteen aan. Ook geen papier of karton in bulk, want dat vliegt brandend de schoorsteen in.